Феникс: Џикиќ: Ние сме први со можен лек

Хрватскиот научник и директор на Институтот за биохемија (IBC2) во Франкфурт Иван Џикиќ и неговиот тим открија потенцијална слаба точка на новиот коронавирус што ќе овозможи двострана терапевтска стратегија – запирање на ширењето на вирусот и зајакнување на имунолошкиот одговор на вирусот.  

„Ние сме многу возбудени што ја откривме тајната на овој вирус“, рече Иван Џикиќ, истакнат хрватски научник, професор на универзитетот Гете и директор на Институтот за биохемија во Франкфурт, за најновото откритие на коронавирусот со неговиот тим на експерти.

Џикиќ објасни дека неговиот тим открил ензими потребни за живот и ширење.

„Пронајдовме хемиски инхибитори кои можеме целно да ги уништиме и да добиеме двојна терапија – од една страна го уништуваме вирусот во човечките клетки, а од друга страна човечките клетки го стимулираат антивирусниот одговор со уништување на оние вируси кои сè уште се присутни во организмот“, објаснува Џикиќ. 

„Ние сме први со можен лек“

„Никој не го тестираше овој концепт и новата идеја. Ние сме први кои имаме можен лек кој ќе има двојно ефект и на вирусот и на стимулацијата на имунолошкиот одговор“, рече хрватскиот научник. Тој рече дека ова откритие е огромен чекор кон изнаоѓање лек.

Тој додаде дека ова откритие е голем чекор кон пронаоѓање на лек затоа што „не можеме да успееме во третманот на Ковид-19 ако не знаеме ништо за вирусот“.

Досега, лекови произведени за третман на други болести се користеле при лекување на тешко  болни пациенти, но, посочува Џикиќ, „нема лек кој се покажал како ефикасен во критичните клинички испитувања“. 

„Ова е шанса што за прв пат создаваме нешто што е уникатно и фокусирано на вирусен ензим и врз основа на тоа можеме да создадеме поефикасен и специфичен лек за овој вид вирус“, посочи тој.

Идејата беше да се најде слаба точка, а не лек

Проектот произлезе од идејата да се најде Ахиловата пета, односно слабата точка на коронавирусот, а не лек, рече Џикиќ.

Тим научници прво ги скенирале сите ензими на коронавирусот, вели Џикиќ, по што се фокусирале на еден од нив. „За два месеци, со ентузијазам, напорна работа и целосен фокус и соработка со девет лаборатории од Германија и Холандија, успеавме да ја откриеме тајната каде вирусот е слаб“, вели Џикиќ.  

Протеазата е важен ензим на коронавирус

Но, за што навистина станува збор? Според изјавата на IBC2, научниците утврдиле дека папаинската протеаза (PLpro) на новиот коронавирус (SARS-CoV-2) е неопходен вирусен ензим и потенцијално слабо место на вирусот.

PLpro е потребен за обработка на вирусни полипептиди и склопување на нови вирусни честички во човечките клетки. Покрај тоа, САРС-КоВ-2 го користи овој ензим за да го ублажи антивирусниот имунолошки одговор, кој му помага на вирусот да го прилагоди имунолошкиот систем на домаќинот во своја корист. Вирусот на тој начин се размножува и се шири лесно.

Фокусирајќи се на оваа суштинска протеаза, научниците откриле дека инхибицијата на PLpro го блокира ширењето на вирусот и го зголемува антивирусниот имунитет кај епителните клетки на луѓето, кои се главните места за влез на патогени.

Кој е следниот чекор?

„Следниот чекор е да се пренесат овие основни информации на квалитетно научно истражување во клиничка пракса што е можно поскоро. Пред четири дена прочитавме во списанието Science дека веќе се спроведува клиничко испитување во Њујорк во кое се прави обид да се уништи овој вирусен ензим што го откривме “, рече Đикиќ.

Тој вели дека ќе се провери дали лекот што се тестира на клиниката во Њујорк делува на откриениот вирусен ензим. „Ако е така, тогаш имаме бум, имаме две одлични откритија“, вели научникот. Во случај лекот да не делува на ензимот, потрагата по нов лек може да трае шест до 12 месеци, рече Џикиќ. 

Врз основа на неговото откритие, „уште една клиничка студија пред три недели започна во Америка“, објасни Џикиќ и додаде дека истражувањето наскоро ќе биде објавено.                        

„Иако можеби ќе ни треба подолго време, тоа ќе биде огромна предност за иднината. „Не само за овој вирус, туку и за другите вируси“, посочува еминентниот научник.        

Друго врвно откритие

Тој исто така откри дека друг професор од неговиот институт со својот тим направил уште едно големо откритие. „Се работи за откривање на четири различни метаболички патеки каде можеме да користиме постојни лекови и да ги тестираме.

Тој рече дека смета единствено вакцина ќе ја запре оваа пандемија. „Додека немаме вакцина, мора да сториме сè што можеме за да најдеме лек кој ќе помогне да вирусот се шири поспоро, луѓето да имаат послаби симптоми и ранливите групи да се заштитени“, заклучи Иван Џикиќ. 

Избор: Списание Феникс   06.05.2020