Зошто вакцините против Ковид-19 не ја добија Нобеловата награда оваа година

Инсајдерите и набљудувачите на Нобеловата награда велат дека тајмингот и политиката имале влијание да технологијата за вакцини е со мала веројатност да ја добие Нобеловата награда оваа година – но најпрестижната награда на науката не треба да биде далеку.

И победникот е … не се вакцините за Ковид-19. И покрај големите надежи дека еден од Нобеловите комитети ќе ги признае истражувањата за вакцини кои биле администрирани на милијарди луѓе и кои спасиле безброј животи, Нобеловите награди за науки оваа година, наместо тоа, тргнаа кон фундаменталните достигнувања, кои наградата ја добиваат со години.

Некои научници изразија изненадување и разочарување од одлуката да се изостават вакцините против Ковид-19, особено оние кои се развиени со помош на месенџер РНК технологија, која лансираше нова класа вакцини.

Но, познавачите и набљудувачите на Нобеловата награда велат дека тајмингот, техничките детали и политиката влијаеле на одлуката за оваа година. Сепак, влијанието на вакцините за Ковид-19 и основниот напредок, покажуваат дека не треба да помине долго време пред истражувачите на вакцините за Ковид-19 да добијат повик од Стокхолм.

„Развојот на mRNA вакцините е прекрасна успешна приказна која имаше огромни позитивни последици за човештвото. И ние сме многу благодарни на научниците “, вели Горан Хансон, генерален секретар на Кралската шведска академија на науките во Стокхолм, која ги избира добитниците на наградата. „Ова е еден вид откритие што ќе добие номинации. Но, ни треба време“.

Времето оваа година не работеше во корист на Нобеловата награда за истражувачите на вакцини за Ковид-19. Номинациите за овогодинешните награди требаше да бидат доставени до 1 февруари. Ова беше повеќе од два месеци откако првите mRNA вакцини, и некои други, ја докажаа својата способност во клиничките испитувања, но пред нивното влијание врз пандемијата да биде целосно јасно, забележува Хансон. „Продолжението навистина сеуште се случува“. 

Историјата исто така беше против вакцините против Ковид-19. Јазот помеѓу откритието и признанието со Нобелова награда за наука се зголеми со текот на времето, вели Санто Фортунато, физичар и директор на Институтот за мрежна наука на Универзитетот Индијана во Блумингтон, и сега тој изнесува во просек повеќе од 30 години. Првите експериментални mRNA вакцини беа тестирани во средината на 1990-тите, но клучните достигнувања во основата на вакцините развиени од Moderna во Кембриџ, Масачусетс, и од Pfizer во Њујорк и BioNTech во Мајнц, Германија, се случија дури 2000-тите. И може да се тврди дека влијанието на технологијата не беше очигледно до оваа година.

Но, Фортунато вели дека големите откритија имаат тенденција да се препознаат многу побрзо. Една потенцијална паралела за mRNA вакцините е откривањето на гравитационите бранови. Постоењето на гравитациони бранови беше предвидено од Алберт Ајнштајн во 1915 година, но на истражувачите им требаше еден век да развијат алатки за да ги откријат директно. Истражувачите го објавија своето откритие во февруари 2016 година, а научниците кои стојат позади набљудувањата и теоретската работа ја освоија наградата за физика во 2017 година. За вакцините за Ковид-19, „не сум изненаден што тоа не се случи оваа година. Не се сомневам дека наскоро ќе биде доделена“, вели Фортунато.

Кога станува збор за Ковид-19, Брајан Узи, компјутерски научник на Универзитетот Северозапад во Еванстон, Илиноис, кој изучува награди за наука, очекува Нобеловите комитети да гледаат пошироко на развојот на вакцините. „Нобеловите награди најверојатно ќе им припаднат на научниците кои ги учат луѓето како да ловат риба, наместо да им даваат риба“, вели тој. „Сакаат да доделуваат награди на луѓе кои вршат фундаментално истражување кое може да продолжи и да реши многу различни проблеми, а не само еден проблем“. Комитетот може чека да ги оцени влијанијата на технологијата за mRNA вакцина врз други инфекции – како што се оние предизвикани од други коронавируси, шпекулира Узи.

Вакцините против Ковид-19 веќе започнаа со собирање на главните научни награди: минатиот месец, една од наградите од 3 милиони американски долари беше доделена на двајца научници, кои развија модификации што ги отстранија несаканите имунолошки реакции и беа клучни за вакцините Moderna и Pfizer–BioNTech. Истите истражувачи, исто така, освоија една од годишните награди на Фондацијата Ласкер (некои сметаат дека се предиктори на Нобеловите награди). Нобеловите комитети имаат склоност за наградување на истражувања што го издржале тестот на времето, а не за најновите достигнувања, така што Узи очекува дека ќе има повеќе награди за вакцините против Ковид-19 пред да се јави Стокхолм.

Ако вакцините добијат Нобелова награда, комитетот ќе треба да донесе некои тешки одлуки за тоа кого и за што ќе го препознае, велат научниците. „Не сум изненаден што го запалија оганот“, вели Дејвид Нејлор, лекар-научник на Универзитетот во Торонто, Канада. Тој очекува комитетот да погледне во позадина на академските и корпоративните тимови кои ги развиле вакцините, и да се фокусира на пофундаменталните работи, како што се базичните mRNA вакцини. Но, дури и таму, не е јасно кои треба да бидат примателите на Нобеловите награди.

„Мислам дека истражувачите на вакцините за mRNA се очигледни кандидати“, се согласува Артуро Касадевал, микробиолог од Факултетот за јавно здравје John Hopkins Bloomberg во Балтимор, Мериленд, кој забележува дека развојот на вакцините има длабоки корени во неколку дисциплини. „Можам да претпоставам дека комитетот одвојува време за да разгледа кои придонеси треба да се препознаат, бидејќи многу полиња придонесоа за нивното откритие“.

Оваа работа бара време, вели Хансон. „Сакаме да им оддадеме признание на вистинските луѓе. И за вистинско откритие “, вели тој. „Затоа, бидете во тек“.

Извор: Nature 07.10.2021